Mijn zoon, die verslaafden begeleidt op weg naar herstel, schreef een blog op zijn website www.vrijheidvanverslaving.be die recht naar mijn hart ging. Ik geef hem hier graag mee als gastbijdrage! Omdat het een mooi leesstuk is voor vaders en zonen om te verbinden in deze tijd van het jaar!
Oké dit word een lange blog niet alleen omdat het een belangrijk onderwerp is, maar vooral omdat het diep in mijn eigen leven geworteld zit. Een topic waar ik als het ware nu mee bezig ben.
Mijn vader, Peter Perceval, is relatietherapeut en coach.
Dat leerde hij mij door samen iets te creëren. Nadat ik clean was en een heftige periode van verslaving achter de rug had maakten we samen de theatermonoloog De Cannabis Monoloog.
Die verslaving was niet alleen voor mij slopend; ze raakte ons allebei hard. Ik worstelde met angst, schaamte en paniek, en hij zag zijn zoon lijden zonder te weten hoe hij moest helpen. In plaats van afstand te houden of te eisen dat ik me “herpakte als een man”, stelde hij voor om er samen een voorstelling van te maken over ons verhaal.
(Gek genoeg helpen we nu beide mensen elk op onze eigen manier met een eigen uniek stijl.)
We schreven samen, ik stond op het podium en vertelde honderden mensen over mijn diepste dalen, mijn angsten, mijn fouten en hoe ik eruit klauterde. Hij zat in de zaal niet als kritische vader, (denk ik toch) maar als trotse partner in crime. Dat creëren werd veilig platform om kwetsbaar te zijn. Geen prestatiedruk, geen oordeel, alleen ruimte om te voelen en te delen. Door onderander dat proces leerde hij mij dat een echte man niet alles alleen draagt, maar juist durft te delen en anderen uitnodigt om hetzelfde te doen.
Vandaag gebruikt hij dezelfde principes in zijn praktijk: hij helpt koppels en individuen om emoties centraal te stellen via de EFT benadering (Emotionally Focused Therapy), omdat jouw gevoelens een eerlijker en unieker verhaal vertellen dan welk relatiehandboek ook. En precies die lessen over kwetsbaarheid, verbinding en mannelijkheid wil ik hier Neerpennen.
Ben je een man die zich afvraagt waarom je relaties soms voelen als een veldslag in plaats van een knusse knuffel? Of ben je gewoon nieuwsgierig naar hoe traditionele mannelijkheid evolueert in een wereld vol hashtags en relatietherapie? Laten we is duiken in de wereld van toxic masculinity, de shift naar relationaliteit en hoe je kwetsbaarheid kunt omarmen zonder je mannelijke identiteit te verliezen. Laten we beginnen met de basics want ja, zelfs mannen mogen af en toe kwetsbaar zijn, zonder dat de wereld instort.
Wat is Traditionele Mannelijkheid?
Hoe het Begint bij Jongens
Om te begrijpen waar ik zelf heen wil met moderne mannelijkheid, moeten we eerst weten waar “we” of ook ik vandaan kom. Traditionele mannelijkheid rust op twee fundamentele pijlers:
- De afwijzing van kwetsbaarheid
- De illusie van dominantie.
Jongens leren dit gedrag al heel jong aan door een proces van 'disconnection' of afscheiding. Om een jongen 'tot man te maken', wordt hem geleerd zich af te sluiten van zijn emoties, van kwetsbaarheid en van diepe verbinding met anderen want dat zou 'vrouwelijk' of zwak zijn. Al voor jongens kunnen lezen, hebben ze de stoïcijnse code van mannelijkheid geïnternaliseerd: wees sterk, onafhankelijk en dominant. Dit leidt vaak tot een leven in 'one-up' (grandioos, superieur) of 'one-down' (vol schaamte), zonder ruimte voor gelijkwaardige intimiteit.
Stel je voor: als kind leer je dat huilen voor meisjes is, en dat echte mannen bergen verzetten letterlijk, of in ieder geval in de sportschool. Van jongs af aan worden jongens vaak geleerd dat emoties tonen een teken van zwakte is, (Dankjewel Lillian van de kleuterklas) en dat echte mannen sterk, stoïcijns en onafhankelijk moeten zijn. In plaats van contact te maken door openheid en kwetsbaarheid, leren mannen dat goedkeuring en respect verdiend worden door prestaties en successen.
Mijn Persoonlijke Ervaringen:
Hoe Traditionele Mannelijkheid Mijn Relaties Beïnvloedde
de traditionele context zit diep ingebed in onze samenleving. Zelfs alledaagse handelingen kunnen een test van mannelijkheid worden: van het dragen van bepaalde kleding tot het reageren op kritiek, of zelfs het tonen van affectie in het openbaar
Mijn eerste drie relaties hebben dat gevoel alleen maar versterkt.
Met Hannah, mijn eerste, probeerde ik wanhopig indruk te maken ik loog over van alles, bouwde een façade op van de perfecte, sterke kerel, tot het niet meer vol te houden was. Op een dag ontplofte de bel door een volstrekt onmogelijke leugen die ik niet meer kon rechtbreien.
In mijn hoofd voelde ik me klein, waardeloos niet omdat ik niet man genoeg was om eerlijk te zijn, maar omdat ik diep vanbinnen geloofde dat de echte, kwetsbare ik nooit goed genoeg zou zijn voor haar. (Maar deze les is een aparte blog)
Met Lilli, de tweede, werd ik bedrogen op een manier die “extra pijn deed”: ze ging met een goede vriend van mij, en drie dagen later stond ze bij mij thuis om te “praten” met hem erbij. In mijn hoofd tolde het: vernedering, woede, maar vooral die diepe schaamte Het voelde alsof mijn mannelijkheid publiekelijk was vertrapt (al hebben we het later goedgemaakt zoals volwassenen dat doen)(ook een aparte blog goedmaken voor dummies)
En met Nadia, de derde, Ze onderhield mij een tijd , wat voelde als een mokerslag voor mijn ego: ik was niet de 'provider', dus voelde ik me meteen minder man. Die ervaringen duwden me dieper in de defensieve, stoere modus. Een strijd als het ware Jakob Vs Jakob, Winnen of verliezen.(En eerlijk? Ik heb nog steeds geen idé over een aparte blog hierover, want ik ben nog altijd aan het sparen voor een nieuwe portemonnee.)
Maar goed terug over die lessen die we als jonge jongen leren er is een opvallend contrast: vrouwen worden vaak socialer opgevoed, met een nadruk op verbinding, empathie en relaties, terwijl mannen leren dat ze die verbinding moeten verdienen door te presteren of het nu gaat om sport, carrière of sociale status. Een mislukking of verlies betekent niet alleen een nederlaag in een specifiek domein, maar kan voelen als een existentiële bedreiging: uitgesloten of afgewezen worden uit de 'mannelijke' groep. Dit creëert een cultuur waarin kwetsbaarheid wordt gezien als een risico, in plaats van een kracht. (En laten we eerlijk zijn, wie wil er nu uitgesloten worden van de sport-club?)
vrouwen daarentegen leren vaak vanuit een 'one-down' positie: accommoderend, met openlijke schaamte. Ze worden opgevoed om relationeel te zijn, emoties te beheren en anderen te verzorgen vaak ten koste van zichzelf. Dit maakt hen emotioneel vaardiger, maar kan ook uitputtend zijn en leiden tot kritiek of achtervolging in relaties wanneer mannen niet meedoen.
Tegenwoordig hebben veel mannen geleerd om deze prestatiewaardering te vervangen door een gezonde eigenwaarde, gebaseerd op intrinsieke kwaliteiten in plaats van externe validatie. Toch blijft de traditionele context diep ingebed in onze samenleving. Zelfs alledaagse handelingen kunnen een test van mannelijkheid worden: van het dragen van bepaalde kleding tot het reageren op kritiek, of zelfs het tonen van affectie in het openbaar. Deze rituelen bepalen wie erbij hoort en wie niet, en ze versterken een hiërarchische structuur waarin winnen centraal staat.
In zo'n wereld van winnen en verliezen is er weinig ruimte voor gelijkwaardigheid, en dus ook geen stevig platform voor echte intimiteit. Echt partnerschap vraagt immers om gelijkwaardigheid: een ontmoeting tussen Gelijke, ieder met eigen behoeften, waarden en bijdragen. Zonder dit fundament blijven relaties oppervlakkig, gedomineerd door machtsspelletjes in plaats van wederzijds respect. Stel je voor: in plaats van "Ik win, jij verliest", zeg je "Laten we samen winnen" klinkt dat niet als één of andere thuis aflevering? Dankjewel Natasja voor deze mental image.
Vrouwen ervaren zelden zo'n existentiële angst over hun vrouw-zijn; hun identiteit wordt minder vaak gekoppeld aan rigide prestatienormen. Dit verschil komt voort uit eeuwenoude sociale constructies, waar mannelijkheid wordt gedefinieerd door kracht en dominantie, terwijl vrouwelijkheid flexibeler is in expressie. Maar Hey, als mannen zich zo druk maken om hun mannelijkheid, waarom niet gewoon een T-shirt dragen met "Ik ben man genoeg om te huilen”?(iemand zin om mij dit te geven voor kerst)
Kritisch Kijken naar Traditionele Mannelijkheid: Welke Delen Zijn Gezond en Welke Schadelijk?
Maar kunnen mannen zich kritisch bezinnen op de tradities van mannelijkheid die ze hebben geërfd?
Ik denk van wel en mijn vader is daar het bewijs van! Ik durf zelf zeggen het is essentieel om te bepalen welke elementen gezond zijn zoals doorzettingsvermogen en verantwoordelijkheid en welke schadelijk, zoals onderdrukking van emoties of agressie als conflictresolutie.
Dit zelfonderzoek is niet alleen gunstig voor de vrouwen die we liefhebben, de kinderen voor wie we zorgen, of de samenleving als geheel, maar ook voor onze eigen gezondheid en welzijn. Door schadelijke patronen los te laten, openen mannen de deur naar een voller, authentieker leven. (En bonus: je hoeft niet meer te doen alsof je de weg kent zonder GPS.)
Relatietherapie Inzichten: Van Dominantiemodel naar Samenwerking en Gelijkwaardige Relaties
Relatietherapie biedt waardevolle inzichten in hoe we relaties kunnen transformeren. Het beschouwt relaties als onze “biosfeer”: een levend ecosysteem waarin we bestaan, niet erboven. Wie boos wordt in de woonkamer, kan de consequenties voelen in de slaapkamer wanneer de partner zich terugtrekt uit emotionele of fysieke intimiteit. Dit illustreert dat acties niet geïsoleerd zijn, maar ripple-effecten hebben op het geheel. Een relationele aanpak vraagt dat we lineaire, hiërarchische ideeën van “macht over” loslaten en overstappen naar een wereld van “macht met”, zoals de auteur Riane Eisler beschrijft in haar boek "The Chalice and the Blade". (Een must read na dit artikel)
Eisler kontrasteert dominantiemodellen gebaseerd op onderdrukking en hiërarchie – met partnerschapsmodellen, waarin samenwerking en wederzijds respect centraal staan. Dit idee is niet nieuw; het vindt wortels in oude culturen die meer egalitair waren, voordat patriarchale structuren dominant werden. (Denk eraan: in de prehistorie was het waarschijnlijk "Ik jaag, jij verzamelt samen eten we.")
Het betekent een einde maken aan het dominantiemodel waarin de man boven de natuur staat of dat nu een partner, kind, werknemer, het eigen lichaam of zelfs de omgeving is en in plaats daarvan een samenwerkend model omarmen waarin we onszelf situeren binnen onze omgeving, niet erboven. In de praktijk kan dit betekenen dat mannen leren om beslissingen gezamenlijk te nemen, in plaats van te dicteren; of om hulp te vragen in plaats van alles alleen te dragen. Voorbeelden uit de natuur, zoals symbiotische relaties tussen soorten, kunnen dit illustreren: overleven hangt af van samenwerking, niet van overheersing. Door deze shift te maken, creëren we relaties die veerkrachtiger zijn en meer voldoening bieden. En laten we eerlijk zijn, wie wil er nu een relatie waarin je voelt als een eenzame wolf in plaats van deel van een pack?
In relatietherapie leer je dat mannen veel kunnen winnen door non-defensief te reageren op een gekwetste of boze partner, met compassie in plaats van verdediging. Vaak escaleert een conflict omdat een partner zich aangevallen voelt en in de verdediging schiet: "Maar jij begon!" of "Dat is niet waar!". Het antwoord op de vraag “wie heeft gelijk?” is vaak: wie geeft erom? Je partner is ongelukkig. Je wilt dat niet. Je houdt van haar en je moet samenleven. Dit vereist een mindset-shift: van winnen naar verbinden. (Pro-tip: volgende keer dat je ruzie hebt, probeer "Je hebt gelijk, schat" werkt wonderen, of in ieder geval tot het eten op tafel staat.)
Ik noem (andere therapeuten ook) dit non-defensieve luisteren “luisteren met een open hart” of “leren een genereuze partner te zijn.” Het vraagt dat mannen de pijn en teleurstelling van vrouwen serieus nemen, zonder zich te verdedigen, en dat vrouwen, inclusief feminisme, mannen expliciet erkennen als potentiële bondgenoten: als echtgenoten, vaders, zonen en broers. Praktische technieken kunnen helpen, zoals actief luisteren herhalen wat de ander zegt om begrip te tonen of empathie oefeningen, waarbij je probeert de emotie van de ander te voelen.
Mijn Eigen Worsteling met Kwetsbaarheid:
Waarom het Makkelijker is om te Schrijven dan te Doen
Maar wacht effe nu iets mega belangrijk want ik voel iets opkomen dat ik wel absoluut gezegd moet hebben: Ik ViNd dIt OoK MoEiLiJk!!!
ik wil even iets opbiechten. Ik schrijf dit artikel met veel overtuiging, maar eerlijk gezegd heb ik het zelf ook moeilijk met dit onderwerp. Als man die is opgegroeid met al die traditionele verwachtingen, voel ik soms nog die oude reflex: kwetsbaarheid tonen voelt als risico, en kritiek op 'mannelijkheid' kan aanvoelen als een persoonlijke aanval. Ik weet theoretisch perfect hoe het beter kan, maar in de praktijk? Dat is een ander verhaal. Ik worstel er nog mee, ik heb niet alle antwoorden, en ik leer nog elke dag. Dit schrijven is voor mij ook een manier om mezelf eraan te herinneren wat ik wil nastreven. Dus als jij dit leest en denkt "makkelijk gezegd", dan heb je gelijk het is makkelijker gezegd dan gedaan.
De reis van traditionele mannelijkheid naar relationaliteit vraagt moed: de bereidheid om kwetsbaarheid te omarmen, grandiositeit los te laten en verantwoordelijkheid te nemen voor eigen gedrag en emoties. Relatietherapie zoals mijn vader die beoefent laat mannen zien hoe ze hun gedrag kunnen veranderen, empathie kunnen ontwikkelen en echte verbinding kunnen maken. Het is een proces van unlearning: oude patronen afschudden en nieuwe omarmen.
Door te kiezen voor relationaliteit in plaats van dominantie, verbeteren mannen niet alleen hun relaties, maar ook hun eigen en wat zou ik cool vinden een wereld waar patriarchaat minder macht heeft en relaties tussen mannen en vrouwen betekenisvol, vreugdevol en gelijkwaardig zijn.
Ik ben ontzettend dankbaar dat mijn vader mij dit pad heeft getoond niet door te eisen dat ik “sterk”moest zijn, maar door naast me te staan en samen iets moois te maken uit pijn en herstel. Of je nu worstelt met sleur, een nieuwe start na je 50ste, of gewoon wilt dat je emoties weer de hoofdrol krijgen in je relatie: het is nooit te laat. Je gevoelens verdienen het om gehoord te worden, net zoals hij mij heeft geleerd.
En als je zelf op zoek bent naar meer verbinding met jezelf, je partner of je kinderen weet dan dat kwetsbaarheid geen zwakte is, maar de kortste weg naar echte kracht.